Creol aitian

From LFN

Lingua Franca Nova

Kreyòl ayisyen

La lingua creol aitian es un de la linguas creol ce es baseda supra la lingua franses per ce la plu de parolas veni de la lingua franses. Ma la sintax, semantia, e morfolojia de la creol aitian difere multe de la franses.

Lang kreyòl ayisyen se youn lan lang kreyòl ki baze sou lang franse paske genyen yon mas mo ladann ki soti lan lang franse. Men, sentaks, semantik, ak mòfoloji kreyòl ayisyen diferan anpil de franse.

Creol aitian es la lingua creol la plu parlada en la mundo. El es la lingua madral de tota Aitianes naseda e grandida su la isola Aiti do el es nomeda 'la Creol'.

Kreyòl ayisyen (KA) se lang kreyòl ki gen plis moun ki pale li sou latè. Se lang natif natal tout Ayisyen ki fèt e ki elve ann Ayiti kote yo rele li Kreyòl.

En diaspora, ave plu ce un milion de Aitianes ci parla creol.

Lan dyaspora a, genyen plis pase yon milyon Ayisyen ki pale kreyòl.

Ave persones ci vive en America Norde (Estatos Unidas e Canada), en America Sude (Venezuela e Giane Franses), en Caraibes (Republica Dominicain, Martinica, Guadelupa, Baamas) en Europa (Frans), e en alga paises African. En la comunias aitian la plu forte, como el en New York, en Miami, Montreal, o Republica Dominicain, creol aitian ia develope multe en la contata fada entre la langue de la pais e la varia parlada en Aiti.

Genyen moun sa yo ki ap viv lan Amerik dinò (Etazini ak Kanada), lan Amerik disid (Venezwela ak Giyàn franse), lan Karayib la (Repiblik Dominikàn, Matinik, Gwadloup, Bahamas), ann Ewòp (Frans), ak lan kèk peyi Afrik. Lan kominote kominote ayisyen ki gen plis moun yo, tankou Nouyòk, Miyami, Monreyal, osnon Repiblik Dominikàn, kreyòl ayisyen devlope anpil lan kontak li fè non sèlman ak lang peyi sa yo men tou ak varyete yo pale ann Ayiti.

Entre tota creoles ce es baseda supra la franses, el es la creol aitian ce es rexercada multe en la universitas.

Pami tout kreyòl ki baze sou franse yo, se sou kreyòl ayisyen yo fè plis rechèch lan inivèsite.

Contra ce sola un poca de Aitianes parla la lingua franses, franses e la creol es devenida junta la languas oficial de Aiti en 1987.

Kwak se sèlman yon ti ponyen Ayisyen ki pale lang franse, franse vin tounen ansanm ak kreyòl lang ofisyèl Ayiti depi lane 1987.

La creol aitian ave un ortografior ofisial durente la 1980 e ave multe scrivantes aitian ci scrive libros interesante supra la aspetas diferente de la esperia aitian.

Kreyòl ayisyen genyen yon òtograf ofisyèl depi 1980 e gen anpil ekriven ayisyen ki ekri liv enteresan sou diferan aspè esperyans ayisyen.

Familia de linguas

La isola Aiti en la Caraibes.
La isola Aiti en la Caraibes.

Vide ance

Lias esterna

Personal tools